Basisvaardigheden
Basisvaardigheden zoals taalvaardigheid, gecijferdheid en digitale vaardigheden essentieel om mee te kunnen doen in onze maatschappij. Ze leggen de basis voor een leven lang ontwikkelen en gelijke kansen. Op deze pagina bieden we informatie en praktische handvatten om binnen jouw organisatie aan de slag te gaan met basisvaardigheden. Benieuwd naar wat er landelijk gebeurt? Bekijk dan het online kennisplatform Bnetwerk.
Integrale aanpak
Sinds medio 2025 is Cubiss gestart met een integrale aanpak basisvaardigheden. Dit is een doorontwikkeling van de eerdere Schijf van vijf. De integraliteit van de aanpak is het inzicht dat vaardigheden als taal en gecijferdheid met elkaar verbonden zijn. Je kunt ze daarom niet los van elkaar zien. Ook kun je gelijktijdig aan verschillende vaardigheden werken, zodat kruisbestuiving tussen de vaardigheden kan ontstaan.
De Bibliotheek helpt volwassenen om hun basisvaardigheden te verbeteren. Samen met partners - onder meer binnen samenwerkingsverbanden als het DigiTaalhuis en het IDO - bieden ze daarbij praktische ondersteuning. In de integrale aanpak basisvaardigheden koppelen we de kernbasisvaardigheden taal, gecijferdheid en digitale vaardigheden aan de volgende zeven levensgebieden: gezondheid, wonen, werk, financiën, relaties (waaronder het gezin), zingeving en participatie. Uit onderzoek blijkt dat mensen met lage basisvaardigheden juist op deze levensgebieden vast kunnen lopen.
Kernbasisvaardigheden
Taalvaardigheid
Eén op de zes mensen in onze samenleving is laaggeletterd en heeft moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Velen van hen hebben ermee leren leven en verbergen hun probleem omdat ze zich schamen. Een effectieve aanpak van en blijvende aandacht voor de problematiek maken het verschil.
Digitale vaardigheden
De grens tussen online en offline vervaagt. Het is belangrijk dat mensen zelfstandig gebruik kunnen maken van digitale middelen om zo mee te kunnen blijven doen in de samenleving. Ook is het belangrijk dat mensen de kansen en risico's van de online wereld begrijpen.
Gecijferdheid
In Nederland zijn naar schatting 2,1 miljoen mensen laaggecijferd (PIAAC 2012). Omgaan met kwantitatieve gegevens zoals getallen, cijfers, maten en grafieken, is voor hen zo lastig dat het belemmerend is in het dagelijks leven.
Cijfers op een rij
Op zoek naar de belangrijkste cijfers over taalvaardigheid, gecijferdheid en digitale vaardigheden? Wij zetten de belangrijkste cijfers uit o.a. het PIAAC onderzoek en Stichting Lezen en Schrijven op een rij.
Leefgebieden
Financiën
Financiële vaardigheden heb je nodig om je goed te kunnen redden en om grip op geldzaken te krijgen en houden. Denk aan administratie, voorkomen van schulden, vinden en gebruikmaken van financiële regelingen en eventuele financiële verantwoordelijkheid voor ouders of kinderen.
Gezondheid
Gezondheidsvaardigheden zijn nodig voor het begrijpen van medische informatie, het gebruiken van zorgsystemen, het omgaan met digitale zorgtoepassingen en het maken van gezonde keuzes. Met als doel dat mensen hun eigen gezondheidszorg kunnen regelen en om een gezonde leefstijl te bevorderen. Het gaat hierbij over het fysieke, mentale en sociale welzijn van mensen.
Participatie
Actief meedoen in de samenleving en je verbonden voelen met anderen is belangrijk voor iedereen. Participatie gaat om contact maken met anderen, samenwerken en meedoen aan activiteiten in de buurt. Met een beter begrip van maatschappelijke processen zoals verkiezingen en regels en afspraken, heb je meer grip op je eigen omgeving.
Relaties
De sociale verbindingen die bijdragen aan een gevoel van steun, veiligheid en welzijn. Het gaat om (gezins)relaties, het persoonlijke netwerk, contacten in de wijk, relatie met professionals en collega's. Door het verbeteren van de basisvaardigheden wordt sociale verbondenheid versterkt.
Werken
Beter worden in taal en gecijferdheid en jezelf kunnen redden in de digitale wereld zorgt voor betere kansen op de arbeidsmarkt. Werk draagt bij aan maatschappelijke deelname, persoonlijke groei en financiële zelfstandigheid. Of het nu gaat om betaald werk, vrijwilligerswerk, onderwijs of dagbesteding.
Wonen
Een veilige, passende en toegankelijke woonomgeving is voor iedereen een basisbehoefte. Het gaat over de eigen woonruimte en de directe leefomgeving. Je hebt taal- en digitale vaardigheden nodig om je woonzaken zoals huur, toeslagen, aanpassingen of aanvragen bij de gemeente goed te regelen.
Zingeving
Het vinden van betekenis, richting en verbondenheid in het leven. Het ontwikkelen van reflectieve en communicatieve vaardigheden helpt om persoonlijke waarden, levensdoelen en maatschappelijke betrokkenheid vorm te geven.
Bereiken van de doelgroep
Hoe kunnen we ervoor zorgen dat zoveel mogelijk mensen gebruik (kunnen) maken van het aanbod van de bibliotheken en taalhuizen? Hoe bereiken we vooral de doelgroep NT1, en ook NT2?
Bekijk de pagina met dossiers, onderzoeken en instrumenten om laaggeletterde mensen het best te bereiken.
Duurzame infrastructuur
Bekijk de resultaten van de werkgroepen DigiTaalhuis en Informatiepunt Digitale Overheid in 2022, 2023 en 2024.
Informatiepunt Digitale Overheid
Bibliotheken intensiveren de cursussen digivaardigheid om meer mensen zelfredzamer te maken. Daarnaast is er het Informatiepunt Digitale Overheid waar mensen terecht kunnen met vragen rondom de digitale overheid. Bekijk hier alle relevante informatie over het programma Digitale inclusie voor Brabantse en Limburgse bibliotheken.
- Materialen voor IDO.
- Bekijk hier de IDO-contactpersonen per bibliotheek.
DigiTaalhuis
Een (Digi)Taalhuis is een samenwerkingsverband van lokale organisaties die in opdracht van en samen met de gemeente werken aan een integrale aanpak van geletterdheid en overige basisvaardigheden.
Lees hier meer over DigiTaalhuis
Ontwikkelplein
Het Ontwikkelplein is een centrale ontmoetingsplek in de bibliotheek. Hier komen en werken maatschappelijke organisaties samen, die als vangnet dienen voor mensen die éénmalig of vaker hulp of informatie nodig hebben.
Deskundigheidsbevordering
Basisvaardigheden in de praktijk
Lees verschillende plannen van aanpak, pilots en goede voorbeelden vanuit en voor bibliotheken, IDO en DigiTaalhuizen. Verzameld door de werkgroep Basisvaardigheden.
Trainingen laaggeletterdheid
Cubiss verzorgt trainingen, bijeenkomsten en workshops over laaggeletterdheid en basisvaardigheden. Op aanvraag kunnen ze incompany worden verzorgd.
Bekijk het aanbod en de mogelijkheden
Digitale inclusie
Training van de medewerkers vormt een beduidend onderdeel van het programma Digitale inclusie. Het is belangrijk dat de medewerkers in het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) de informatie van de deelnemende partijen aan de Manifestgroep goed weten te vinden en zich kunnen inleven in de klant. De IDO-medewerker is tenslotte wegwijzer en doorverwijzer.
Toelichting dashboard basisvaardigheden
In oktober 2025 is het dashboard Basisvaardighedeninzicht.nl geüpdatet. De nieuwe cijfers verschillen sterk met die in het vorige dashboard. Dit leidt tot vragen. Er is een toelichting uitwerkt om mensen met vragen te kunnen voorzien van informatie.
Aan de slag
Contact
Neem voor meer informatie contact op met Yvonne van den Berg, projectleider Basisvaardigheden (Brabant) of Dorien Bruning projectleider Basisvaardigheden (Limburg).