Basisvaardigheden
Basisvaardigheden zoals taalvaardigheid, gecijferdheid en digitale vaardigheden essentieel om mee te kunnen doen in onze maatschappij. Ze leggen de basis voor een leven lang ontwikkelen en gelijke kansen. Op deze pagina bieden we informatie en praktische handvatten om binnen jouw organisatie aan de slag te gaan met basisvaardigheden. Benieuwd naar wat er landelijk gebeurt? Bekijk dan het online kennisplatform Bnetwerk.
Integrale aanpak
Sinds medio 2025 is Cubiss gestart met een integrale aanpak basisvaardigheden. Dit is een doorontwikkeling van de eerdere Schijf van vijf. De integraliteit van de aanpak is het inzicht dat vaardigheden als taal en gecijferdheid met elkaar verbonden zijn. Je kunt ze daarom niet los van elkaar zien. Ook kun je gelijktijdig aan verschillende vaardigheden werken, zodat kruisbestuiving tussen de vaardigheden kan ontstaan.
De Bibliotheek helpt volwassenen om hun basisvaardigheden te verbeteren. Samen met partners - onder meer binnen samenwerkingsverbanden als het DigiTaalhuis en het IDO - bieden ze daarbij praktische ondersteuning. In de integrale aanpak basisvaardigheden koppelen we de kernbasisvaardigheden taal, gecijferdheid en digitale vaardigheden aan de volgende zeven levensgebieden: gezondheid, wonen, werk, financiën, relaties (waaronder het gezin), zingeving en participatie. Uit onderzoek blijkt dat mensen met lage basisvaardigheden juist op deze levensgebieden vast kunnen lopen.
Taalvaardigheid
Eén op de zes mensen in onze samenleving is laaggeletterd en heeft moeite met lezen, schrijven en/of rekenen. Velen van hen hebben ermee leren leven en verbergen hun probleem omdat ze zich schamen. Een effectieve aanpak van en blijvende aandacht voor de problematiek maken het verschil.
Digitale vaardigheden
De grens tussen online en offline vervaagt. Het is belangrijk dat mensen zelfstandig gebruik kunnen maken van digitale middelen om zo mee te kunnen blijven doen in de samenleving. Ook is het belangrijk dat mensen de kansen en risico's van de online wereld begrijpen.
Gecijferdheid
In Nederland zijn naar schatting 2,1 miljoen mensen laaggecijferd (PIAAC 2012). Omgaan met kwantitatieve gegevens zoals getallen, cijfers, maten en grafieken, is voor hen zo lastig dat het belemmerend is in het dagelijks leven.
Gezondheidsvaardigheden
Gezondheidsvaardigheden zijn vaardigheden om een gezond leven te kunnen leiden. Mensen die gezondheidsvaardig zijn, begrijpen welke factoren invloed hebben op zowel hun lichamelijk als geestelijk welzijn. Om dit te kunnen, zijn andere basisvaardigheden nodig, ook sociale vaardigheden zijn in deze belangrijk.
Bereiken van de doelgroep
Hoe kunnen we ervoor zorgen dat zoveel mogelijk mensen gebruik (kunnen) maken van het aanbod van de bibliotheken en taalhuizen? Hoe bereiken we vooral de doelgroep NT1, en ook NT2?
Bekijk de pagina met dossiers, onderzoeken en instrumenten om laaggeletterde mensen het best te bereiken.
Duurzame infrastructuur
Bekijk de resultaten van de werkgroepen DigiTaalhuis en Informatiepunt Digitale Overheid in 2022, 2023 en 2024.
Informatiepunt Digitale Overheid
Bibliotheken intensiveren de cursussen digivaardigheid om meer mensen zelfredzamer te maken. Daarnaast is er het Informatiepunt Digitale Overheid waar mensen terecht kunnen met vragen rondom de digitale overheid. Bekijk hier alle relevante informatie over het programma Digitale inclusie voor Brabantse en Limburgse bibliotheken.
- Materialen voor IDO.
- Bekijk hier de IDO-contactpersonen per bibliotheek.
DigiTaalhuis
Een (Digi)Taalhuis is een samenwerkingsverband van lokale organisaties die in opdracht van en samen met de gemeente werken aan een integrale aanpak van geletterdheid en overige basisvaardigheden.
Deskundigheidsbevordering
Basisvaardigheden in de praktijk
Lees verschillende plannen van aanpak, pilots en goede voorbeelden vanuit en voor bibliotheken, IDO en DigiTaalhuizen. Verzameld door de werkgroep Basisvaardigheden.
Trainingen laaggeletterdheid
Cubiss verzorgt trainingen, bijeenkomsten en workshops over laaggeletterdheid en basisvaardigheden. Op aanvraag kunnen ze incompany worden verzorgd.
Bekijk het aanbod en de mogelijkheden
Digitale inclusie
Training van de medewerkers vormt een beduidend onderdeel van het programma Digitale inclusie. Het is belangrijk dat de medewerkers in het Informatiepunt Digitale Overheid (IDO) de informatie van de deelnemende partijen aan de Manifestgroep goed weten te vinden en zich kunnen inleven in de klant. De IDO-medewerker is tenslotte wegwijzer en doorverwijzer.
Onderzoek
Aan de hand van deskresearch hebben we relevante trends en ontwikkelingen in kaart gebracht over diverse onderwerpen. Voor de analyses is gebruik gemaakt van publicaties (cijfermateriaal, onderzoeken en artikelen) van gerenommeerde instituten en instanties en van expertisecentra en (regionale) brancheorganisaties. Ook de trends en ontwikkelingen rondom de Schijf van vijf basisvaardigheden zijn in kaart gebracht.
Toelichting dashboard basisvaardigheden
In oktober 2025 is het dashboard Basisvaardighedeninzicht.nl geüpdatet. De nieuwe cijfers verschillen sterk met die in het vorige dashboard. Dit leidt tot vragen. Er is een toelichting uitwerkt om mensen met vragen te kunnen voorzien van informatie.
Publicaties
- In de publicatie Leren door te camoufleren lees je alles over indirect leren. Zo ontdek je hoe je camouflage-activiteiten in jouw bibliotheek kunt inzetten om verschillende doelgroepen indirect kennis en vaardigheden bij te brengen.
- Nieuwe Brabanders, Hoe maak je deel uit van de samenleving als je er niet geboren bent? Waar loop je tegen aan? En wat heb je nodig van anderen om deel te kunnen nemen?
- Ondersteuning Oekraïense vluchtelingen, over de aanpak van de bibliotheek en de rol van de gemeente. Met ervaringen van vluchtelingen en een taalvrijwilliger.
- IDO en Jongeren, over aanpak en bevindingen en ook hoe je jongeren juist niet bereikt.
- Zorg, informatie over DigiPunten in een ziekenhuis en een DigiTaalpunt-spreekuur in Het Medisch Huis in Veghel. Met tips!
Aan de slag
Contact
Neem voor meer informatie contact op met Yvonne van den Berg, projectleider Basisvaardigheden (Brabant) of Ivette Sprooten projectleider Basisvaardigheden (Limburg).