Pratende pennenmagie

Een pilot met een voorleespen

De Spaanse Mano van 6 zit met zijn moeder en de vrijwilliger van De VoorleesExpress op de bank en bekijkt het boek ‘De Paraplu’ van Ingrid en Dieter Schubert. Mano drukt met een speciale pen op een stickertje in het boek en dan gebeurt het: ‘¿Qué ves en esta página?’, klinkt er uit de pen. De voorleesvrijwilliger haalt zijn schouders op, maar Mano roept: ‘el perrito!’ en: ‘el parraguas rojo!’. Mano’s moeder lacht en knikt instemmend. ‘Hij ziet het kleine hondje en de rode paraplu!’ legt ze de vrijwilliger uit. Een prachtig voorbeeld van het stimuleren van de moedertaal binnen het gezin door het inzetten van een eenvoudig -maar o zo slim- hulpmiddel als de Voorleespen. 

Ouders spelen een essentiële rol in de taalontwikkeling van hun kind –van welke taal dan ook. De vrijwilligers van de VoorleesExpress stimuleren ouders dan ook om veel te praten, te zingen en voor te lezen in de taal die zij het beste kennen, begrijpen en spreken: hun moedertaal*. Ouders weten hier alleen niet altijd raad mee. De Voorleespen zou soelaas kunnen bieden op dit vlak. Zo dachten ook de VoorleesExpress-locaties van Bibliotheek Landgraaf (Limburg) en Welzijn De Meierij (Brabant) die in het staartje van 2020 met de pen aan de slag gingen.

* Onder moedertaal wordt verstaan: de taal die je je kind als eerste aanleert. Dit kan dus ook een dialect zijn.

Hoe het werkt

Deze bijzondere voorleespen werkt met stickertjes. Aan elk stickertje koppel je een geluidsfragment. Elke sticker is dan ook uniek. Maak je een luisterboek, dan plak je dus op elke bladzijde van het boek een stickertje. Je kunt natuurlijk de tekst uit het boek opnemen, maar je kunt ook een vraag opnemen die bij de afbeelding past of een liedje. De stickers kunnen overigens ook op andere materialen geplakt worden, zoals flitskaartjes, memorykaartjes of praatplaten. Zo kunnen ouders de pen inspreken in hun eigen (moeder-)taal en voorleesvrijwilligers kunnen dit in het Nederlands doen.

Het is belangrijk dat ouders beseffen dat ze door voor te lezen, te vertellen en te zingen (in welke taal dan ook) zorgen voor een taalrijke omgeving. Dit heeft vervolgens direct effect op de taalontwikkeling van hun kinderen, maar het draagt ook bij aan de culturele overdracht. Kinderen komen door voorgelezen te worden namelijk al vroeg in aanraking met werelden die ze niet kennen. Dit geldt des te meer voor kinderen uit meertalige gezinnen die met diverse culturele achtergronden te maken hebben.

Als ouders de pen –samen met hun kinderen-  inspreken en inzingen in de moedertaal, zorgen ze niet alleen voor ruimte en waardering voor de eigen taal, maar ongetwijfeld ook voor veel plezier samen. Bovendien hebben de kinderen de kans om de opnames eindeloos terug te luisteren.  En we weten inmiddels wat de kracht is van herhaling. De voorleesvrijwilliger is erbij om dit alles in goede banen te leiden. Én om eventueel nog een Nederlandse versie in te spreken. Zo kunnen meerdere talen hand in hand gaan.

Ervaringen en voorwaarden

Afbeelding2.png

De pen biedt veel kansen, dat moge duidelijk zijn. Gelukkig zijn de varianten die we hebben getest (Chameleon Reader en De Voorlezer) ook eenvoudig te gebruiken. Met slechts een paar knoppen en een heleboel stickers, kun je snel aan de slag. Al is het natuurlijk wel raadzaam om de vrijwilligers eerst de kans te geven om de pen zélf uit te testen voordat ze de gezinnen binnenstappen. Daarnaast hebben we gemerkt dat het prettig kan zijn dat de pennen in Nederland gemaakt en verstuurd worden (De Voorlezer) en dus niet ergens in de verzending blijven steken (Chameleon Reader). 

Tot slot –en dat is misschien wel de belangrijkste voorwaarde- is het belangrijk om de activiteiten binnen het gezin laagdrempelig en klein te houden. Alles is goed, zolang er maar taal en plezier bij komen kijken!

Meer weten?

Benieuwd naar het verdere verloop van deze pilot? Houd dan onze gezinspagina in de gaten. Daar vind je –naast ons aanbod- nog veel meer informatie en inspiratie. Zie: https://www.cubiss.nl/gezinsaanpak   

Extra: Tips voor het gebruik van de pen

Er zijn natuurlijk allerlei activiteiten te bedenken om de pen zinvol in te zetten. Hier alvast een voorzet van ons: 

  • Voorlezen in het Nederlands door de vrijwilliger
  • Voorlezen in de eigen taal / dialect door de ouder – bijvoorbeeld met een praatplaat en/of een tekstloos prentenboek als er geen boeken in de eigen taal beschikbaar zijn. 
  • Kinderen zelf laten inspreken  
  • Vragen stellen en inspreken bij afbeeldingen/boekjes/(praat)platen 
  • Liedjes zingen bij platen/afbeeldingen. 
  • Flitskaartjes in meerdere talen inspreken 
  • Stickertjes plakken op voorwerpen
  • Stickertjes plakken bij verschillende voorwerpen in zoekboeken
  • Memorykaartjes inspreken – bijvoorbeeld één kaartje in het Nederlands en één kaartje in een andere taal/dialect. 
  • ‘Eigen’ (anderstalige) boeken (indien aanwezig) laten inspreken 
  • Een boek en de pen achterlaten bij het gezin zodat ze zelf fragmentjes kunnen opnemen en terugluisteren.