Leesbevordering in het middelbaar beroepsonderwijs
Jongeren zijn de burgers van morgen. Door hen te stimuleren meer en met plezier te lezen, investeren we in hun taalvaardigheid, kritisch denkvermogen en kansen om volwaardig mee te doen in de samenleving. Juist op het mbo, waar studenten zich voorbereiden op hun toekomst als professional én burger, is dit van groot belang. Met de Bibliotheek op school werken bibliotheken en onderwijs hier samen aan. Het mbo maakt daarbij onderdeel uit van een doorgaande leeslijn, van kinderopvang tot en met lerarenopleidingen.
Samenwerken met het mbo
Een aanzienlijk deel van de mbo-studenten verlaat het onderwijs met achterstanden in taal, digitale vaardigheden en burgerschapscompetenties. Dat kan gevolgen hebben voor hun kansen op de arbeidsmarkt en hun deelname aan de samenleving. Juist daarom is een duurzame samenwerking tussen bibliotheken en het mbo belangrijk.
Met de Bibliotheek op school mbo werken bibliotheken en scholen samen aan een sterke leescultuur en de ontwikkeling van basisvaardigheden, zoals taal, digitale geletterdheid en burgerschap. Lezen speelt daarin een belangrijke rol: het is onmisbaar voor werk, burgerschap en eventuele vervolgstudies.
Deze samenwerking bouwt voort op de verbindingen die bibliotheken al hebben met kinderopvang, primair onderwijs en voortgezet onderwijs. Zo ontstaat een doorgaande leeslijn waarin taal, burgerschap en digitale vaardigheden blijvend worden versterkt.
Cubiss ondersteunt leesmediaconsulenten in bibliotheken met kennis, inspiratie en professionalisering op het gebied van lezen, burgerschap en digitale geletterdheid. Zo zijn zij goed toegerust om samen met het mbo bij te dragen aan de ontwikkeling van jongeren én hun docenten.
Op deze pagina vind je informatie, tips en inspiratie voor de samenwerking tussen bibliotheek en mbo.
Bouwen aan basisvaardigheden
In deze brochure lees je hoe je met behulp van de bouwstenen van de Bibliotheek op school invulling kunt geven aan leesbevordering, burgerschap en mediabewuste informatievaardigheden binnen het mbo. Een doelgerichte samenwerking tussen mbo en bibliotheek kan ervoor zorgen dat studenten meer gaan lezen en hun leerresultaten verbeteren.
Toolkit De Bibliotheek op school mbo
De toolkit de Bibliotheek op school mbo helpt bibliotheken en mbo-scholen om samen te bouwen aan een sterke leescultuur en betere taalvaardigheid. Je vindt er praktische handvatten, voorbeelden en materialen om leesbevordering binnen het mbo vorm te geven. Zo bevat de toolkit onder meer het werkboek De Bibliotheek op school mbo – Zo start je, dat je stap voor stap helpt bij het opzetten en versterken van de samenwerking met het mbo.
Interactieve kaart van mbo’s en bibliotheken
Mbo-scholen hebben een regionale functie en hebben vaak locaties in verschillende gemeenten. Samenwerken met het mbo betekent daarom regelmatig samenwerken met andere bibliotheken. Op de interactieve kaart van Noord-Brabant zie je:
- welke mbo-scholen binnen jouw werkgebied vallen
- waar andere locaties van deze scholen gevestigd zijn
- welke bibliotheken hierbij betrokken zijn
- op welke manier er al wordt samengewerkt door bibliotheken en het mbo
Netwerk en beleid
Taalbeleid: aanknopingspunten voor bibliotheken
De brochure Meer lezen, beter in taal - mbo gaat over structureel taalbeleid rond vrij lezen en vrijetijdslezen en waarom dit belangrijk is voor de taalontwikkeling van mbo-studenten.
Tips voor lezen en leesmotivatie in het mbo
Wat doe je om studenten zover te krijgen dat zij gaan lezen én dat zij plezier krijgen in lezen? Deze publicatie bundelt tips en goede voorbeelden die laten zien hoe je studenten daadwerkelijk aan het lezen krijgt, ingedeeld volgens de zeven voorwaarden voor effectieve leesbevordering in het mbo.
Leesoffensief - Taal en Rekenen
Om scholen te helpen een leesoffensief op te zetten, schreven Kennispunt MBO Taal en Rekenen en Stichting Lezen de handreiking Heel mbo leest!; een landelijk initiatief om vrij lezen, leesmotivatie en leesbevordering structureel te verankeren in het mbo-onderwijs.
Expertise
De Leescyclus
Bijzondere verhalen van eigenzinnige schrijvers, rijke teksten, humoristische gedichten en mooie romans kunnen de persoonlijke en sociale vorming van jongeren stimuleren. Het handboek Jeugdliteratuur en didactiek laat zien hoe veelzijdig jeugdliteratuuronderwijs kan zijn en wat de kracht ervan is, zowel in het voortgezet onderwijs als het mbo.
De Leescyclus kaartenset
De Leescyclus kaartenset sluit aan op het handboek Jeugdliteratuur en Didactiek (zie voorgaande) en biedt praktische lesactiviteiten, verdiepende vragen en stellingen voor boekgesprekken. De kaarten zijn ook los te gebruiken.
Rijke Teksten
Rijke teksten stimuleren de taal- en denkontwikkeling van studenten. Zeker als ze binnen alle vakken worden aangeboden. Een sterke taalbasis bevordert de woordenschat en de lees- en schrijfontwikkeling. Daarnaast helpen rijke teksten studenten om kennis op te doen over zichzelf en de wereld, hun geheugen te trainen en hun verbeelding te prikkelen.
Lees- en mediaplan
Leesscenario’s mbo
Stichting Lezen ontwikkelde verschillende leesscenario’s voor het mbo. De scenario’s bieden praktische voorbeelden en handvatten om lezen te koppelen aan thema’s en onderwijscontexten binnen het mbo.
Collectie en leesomgeving
Inzet van Young Adult
Young Adult-literatuur (YA) is populair onder jongeren. Ze raden elkaar via BookTok en Bookstagram titels aan en YA-boeken zijn de meest graag gelezen boeken in de vrije tijd. Onderzoek laat zien dat jongeren die bekend zijn met YA-boeken meer leesplezier ervaren en positiever zijn over het boekenaanbod.
YA-Literatuur
In de brochure Kwestie van Lezen vind je achtergronden en praktische tips om betekenisvol met YA-literatuur aan de slag te gaan in het vo en mbo.
YALezen
Op YALezen vind je boekentips, lessuggesties en wetenschappelijke inzichten over leesbevordering en literatuur voor jongeren.
Activiteiten
Bibliotheken en mbo-scholen kunnen samen verschillende leesbevorderende activiteiten organiseren, zoals deelname aan landelijke leesbevorderingscampagnes, auteursbezoeken, leesactiviteiten in de klassen en bibliotheekbezoeken.
3PAK
Deze bundel van het gratis platform Hebban in de Klas is speciaal geschreven voor jongeren van 15 t/m 18 jaar en bevat drie verhalen.
Heel de Klas Leest
In de maand november is het tijd voor Heel De Klas Leest!. Tijdens deze leesbevorderingscampagne lezen leerlingen samen met hun klas één boek. Met speciaal ontwikkeld lesmateriaal gaan zij tijdens en na het lezen met elkaar in gesprek over de thema’s en onderwerpen uit het boek.
De Schrijverscentrale
Bibliotheken kunnen via De Schrijverscentrale schrijvers uitnodigen voor lezingen, ontmoetingen en activiteiten rondom lezen en literatuur. Met schrijversbezoeken komen verhalen tot leven. Het stimuleert leesplezier en leesmotivatie bij verschillende doelgroepen.
Meer voorbeelden
Bekijk nog meer activiteiten in de whitepaper van NBD Biblion.
De Monitor
Met de Monitor krijg je inzicht in resultaten en ontwikkelingen rondom leesbevordering. Door de uitkomsten samen met de school te analyseren, kun je doelen bepalen en de aanpak voor de komende periode verder aanscherpen. Kijk in de de biebtobieb-groep Monitor BoekStart en de Bibliotheek op school het webinar Haal meer uit de monitor terug.
Lezen en burgerschap
Een student kan pas goed deelnemen aan onderwijs en samenleving als hij of zij voldoende kan lezen. Tegelijkertijd draagt lezen bij aan meer inzicht in samenleven en maatschappelijke vraagstukken. Lezen is daarmee niet alleen een voorwaarde voor burgerschap, maar versterkt ook de kwaliteit van burgerschap.
Lezen voor waarden, taal en burgerschap in de klas
Dit boek laat zien hoe je geletterdheid en burgerschap in samenhang kunt aanpakken, vanuit het uitgangspunt taal = burgerschap. Het boek koppelt recente inzichten uit taal- en literatuurwetenschap, mediageletterdheid en burgerschapsdidactiek aan concrete, beproefde lessen. Met duidelijke instructies, differentiatie-opties en koppelingen aan doelen.
Leesbevorderaars van de toekomst
Studenten van de mbo-opleiding pedagogisch werk en onderwijs (pwo) zijn de leesbevorderaars van de toekomst. Zij gaan later werken met kinderen en jongeren en bijdragen aan hun leesontwikkeling.
Leesscenario: Lezen in het mbo-pwo en de Bibliotheek op school
Dit leesscenario beschrijft drie kansrijke aanpakken om de leesvaardigheid en leesmotivatie te stimuleren met de Bibliotheek op school mbo-pwo.
Mbo-keuzemodule Specialist leesbevordering 0-12 jaar
Deze keuzemodule leert mbo-studenten pedagogisch werk hoe zij leesbevordering in de kinderopvang en het onderwijs kunnen vormgeven en versterken. De zes lessen combineren het belang van (voor)lezen met praktische handvatten voor de beroepspraktijk. Voor bibliotheken biedt de module aanknopingspunten om samen met opleidingen te werken aan duurzame leesbevordering.
Voorleesroutines met BoekStart
Deze handreiking gaat in op het belang van routines in de kinderopvang, met specifieke aandacht voor voorleesroutines. Goede voorleesroutines zorgen voor kwaliteitsvolle interactie en actieve betrokkenheid van kinderen, wat de taalontwikkeling stimuleert. Aandacht voor voorleesroutines in de opleiding zorgt ervoor dat studenten hiermee vertrouwd raken. Bovendien maken ze kennis met Boekstart.
Blijf op de hoogte van allerlei nieuws en inspiratie met betrekking tot leesbevordering in het mbo
Padlet Rondje Nieuws mbo
Deze Padlet wordt elke maand aangevuld met nieuws, interessante artikelen, rapporten, data van bijeenkomsten en boeiende webinars.
Het Leesoffensief
Het Leesoffensief strijdt voor een betere leesvaardigheid. Binnen deze brede strategische samenwerking van onderwijs, kinderopvang en bibliotheken pakt iedere partner voortvarend zijn rol en deelt zijn expertise. Het Leesoffensief wil de jeugd een leesvaardige toekomst geven zonder laaggeletterdheid. De events van het Leesoffensief bieden je fijne handvatten en waardevolle best practices. Ze zijn een kickstart voor jouw persoonlijke leesoffensief.
