Blog
De nieuwe Wsob komt eraan – bereid je voor
- door Vivianne Buteijn
De vernieuwde bibliotheekwet komt eraan! De kerntaken blijven hetzelfde, maar door de komst van de zorgplicht verandert er veel vanaf 2027. Hoe ga je daar als bibliotheek en gemeente goed mee om? Als Provinciale Ondersteuningsinstelling (POI) ondersteunt Cubiss-Bisc precies bij die vraag. Ik neem je in deze blog mee in de grootste veranderingen én deel graag een aantal tips en adviezen.
De positie van bibliotheken wordt met de nieuwe wet versterkt. De huidige zogeheten bevorderingstaak van gemeenten en provincies wordt omgezet in een zorgplicht, die de toegang tot een fysieke, volwaardige bibliotheek voor alle inwoners garandeert. Dit vraagt om een sterker partnerschap tussen de bieb en de gemeente.
De nieuwe wet zegt namelijk dat gemeenten, samen met hun bibliotheek, elke vier jaar een meerjarenplan moeten uitwerken. Tot nu kregen bibliotheken van de gemeenten vaak een jaarlijkse subsidie-opdracht. Het meerjarenplan brengt kansen om meer duidelijkheid en meer continuïteit te brengen in de taken van de bibliotheek.
“Een van mijn adviezen is: gebruik deze overbruggingsperiode om je samen met je gemeente voor te bereiden.”
Niet wachten wat op wat ‘moet’, maar nu al kijken naar wat kan
De concept-wet wordt rond de zomer in de Tweede en Eerste Kamer behandeld en de tekst is dus nog niet helemaal definitief. Mijn advies is: gebruik deze periode juist om je goed voor te bereiden samen met je gemeente.
Wat je al kan doen?
Weet wat er van de bieb gevraagd wordt met de nieuwe wet.
Namelijk: meer impactgericht werken, een intensievere relatie met je gemeente(n), financieel gezonde bedrijfsvoering en een stevige positie in je netwerk. Over deze vier thema’s heeft Cubiss-Bisc samen met Tias een vierdaagse masterclass ontwikkeld voor managers en directeuren van bibliotheken. We delen geregeld de inzichten die daar opgedaan worden.
Bepaal je positie.
Zorg dat je beleid goed op papier staat. Beschrijf daarin hoe je zelf de gewenste positie van de bibliotheek ziet. Daarvoor is het belangrijk om je werkgebied goed te kennen. Weet wat er nodig is, en weet wat jij daarin kan en wil betekenen.
Breng diensten in balans met budget.
Bereken wat je nodig hebt van gemeenten voor een gezonde bedrijfsvoering. Wacht dus niet de jaarlijkse subsidie-uitvraag af. Maar maak al eerder bij de gemeente kenbaar wat er nodig en mogelijk is.
Investeer in de relatie met je gemeente(n).
Zorg dat je je gemeenteambtenaren en wethouders regelmatig spreekt. En neem ze mee in je beleid en de investering die het dienstenaanbod vraagt. Daarmee zorg je gelijk voor een goede uitgangspositie in de begrotingsvoorbereidingen (deze beginnen doorgaans al in de lente!).
Benut kansen die de nieuwe Wsob biedt: gemeente overstijgend werken.
Alle gemeenten krijgen de plicht om een meerjarenplan op te stellen met hun bibliotheek. Werk je met meerdere gemeenten, dan biedt dit de kans om de verplichting in te vullen met een gezamenlijk meerjarenplan. Voor de bibliotheek zorgt dat voor meer samenhang in het werk, meer continuïteit en eenvoudigere verantwoording. Wij begeleiden op dit moment diverse bibliotheken en hun gemeenten hierbij. We zien dat die samenwerking veel enthousiasme oproept en veel meerwaarde heeft voor alle partijen.
Rol van de POI
Als POI-adviseur overzie ik waar alle stakeholders (provincies, gemeenten, bibliotheken) mee bezig zijn in ons werkgebied Limburg, Brabant en Utrecht. En de POI kent de informatie die uit de brancheorganisaties komt. Daarmee slaan we bruggen tussen de landelijke informatie en wat er op de werkvloer nodig is. Mijn collega’s en ik zien trends en kunnen ervaringen uit de provincies vergelijken. Dit vertalen we naar manieren om bibliotheken te helpen in hun nieuwe positie, met advies of een opleiding en door het delen van kennis, bijvoorbeeld in informatieve webinars op de landelijke informatiepagina bibliotheeknetwerk.nl/wsob.
Wat we ook doen, en wat ik zelf het leukste vind om te doen, is met individuele bibliotheken en hun gemeentelijke partners meedenken, meelezen en adviseren over wat op dit moment slim en wijs is om te doen. En daarbij te manoeuvreren tussen de kaders van wat al wél duidelijk is en nog niet.
Wil jij hier ook hulp bij, of je wil er gewoon eens met iemand over sparren die het hele veld overziet… dan is Cubiss-Bisc er voor je!
